Саналуучу/саналбаган зат атооч + артикл

1) Негизги айырма

• Саналуучу (Countable) — «санаала» болот: a book, two books.
  • Жекелик: ар дайым a/an же the талап кылат.
  • Көптүк: ∅ (жалпы) же the (конкреттүү).
• Саналбаган (Uncountable) — масса/түшүнүк: water, rice, information, furniture.
  • Жалпы мааниде ∅, конкреттешсе the.
  • «Бир даана» кылыш үчүн бирдик сөздөрү колдонулат: a glass of water, a piece of information.

---

2) Артиклдер кантип иштейт?

A) Саналуучу зат атооч

• A/An — биринчи жолу, белгисиз бир даана:
  I bought a book.
• The — конкреттүү/мурун айтылган:
  The book you gave me was great.
• Көптүк (жалпы) — ∅:
  Books (∅) are expensive nowadays.
• Көптүк (конкреттүү топ) — the:
  the books on the table

B) Саналбаган зат атооч

• Жалпы — ∅:
  Water (∅) is essential.
  Information (∅) spreads fast.
• Конкреттүү — the:
  the water in this bottle; the information you sent
• Бирдиктештирүү (a/an түз берилбейт → measure words):
  a glass of water, a bottle of milk, a piece of advice/news/furniture, a slice of bread, a loaf of bread

---

3) Кайсы сөздөр саналбаганга кирет? (типтүү)

• Суюктуктар/материялар: water, milk, oil, air, sand, sugar, rice
• Абстрактылар: advice, information, knowledge, progress, research, traffic
• Жыйнак/жабдык: furniture, equipment, luggage, baggage, jewelry, money
• Иштөө тармагы/сабак: music, physics, economics (сабак катары)

Экзам капкан: ✗ informations, advices, equipments — мындай көптүк формалар жок.

---

4) Some/Any, Much/Many, A few/A little

• some (утургал/макул сунуш, ыңгайлу контекст): some water; some books
• any (суроо/жокко чыгаруу): any water?; not any books
• many (көптүк санаалуучу): many books
• much (саналбаган): much water
• a few (жакшы мааниде «бир аз, жетишерлик» санаалуучу): a few apples
• few (терс нюанс «аза, жетишсиз» санаалуучу): few apples
• a little (жакшы нюанс саналбаган): a little time
• little (терс нюанс саналбаган): little time

---

5) «Countable vs Uncountable» мааниге жараша өзгөрөт

Айрым сөздөр мааниге жараша өзгөрөт:

• paper: зат катары «кагаз» (unc.): I need ∅ paper.;
  «газет/макала» (count.): I read a paper.
• experience: «тажрыйба» (unc.): He has ∅ experience.;
  «окуя/көрүнүш» (count.): two interesting experiences
• chicken: «эт» (unc.); «бир канаттуу» (count.): a chicken
• coffee: зат/суусундук (unc.), бирок «бир стакан» дегенде count.: two coffees (=two cups)

---

6) Жыйынтык формулалар (шпаргалка)

| Түр | Жалпы | Конкреттүү | «Бир даана» кылуу | |---|---|---|---| | Саналуучу (Sg) | — | the / a/an | a/an + N | | Саналуучу (Pl) | ∅ | the + N | саны менен: two N | | Саналбаган | ∅ | the + N | a piece/glass/bottle/slice/loaf of + N |

---

7) Экзамен капкандар

1. ✗ an information, an advice → ✔ a piece of information/advice
2. ✗ the water is important (жалпысында) → ✔ Water is important;
   конкреттүү болгондо: ✔ the water in this glass
3. ✗ I have many informations → ✔ much information / a lot of information
4. News — саналбаган: ✔ good news (✗ a news, newses)
5. The + plural for generic көп учурда керексиз: ✔ Cars are expensive (✗ The cars are expensive — эгер жалпы айтсаңыз)

---

8) Тез мисалдар

• I need ∅ advice. / I need a piece of advice.
• He bought a car. / Cars (∅) are expensive.
• We had ∅ lunch early. / The lunch we had was tasty.
• Do you have any money? / I don’t have much money.
• We still have a little time. (жакшы) vs We have little time. (жетишсиз)

---

9) Өзүн текшер (5 суроо, жооп өзүңдө)

1. I need ___ information about the course.
2. She gave me ___ piece of advice.
3. ___ students in this class are ready. (конкреттүү топ)
4. We bought ___ apples and ___ water.
5. ___ furniture in the room is new. (жалпы/конкреттүү?)

Күткөн жоопдун шаблону:

1. ∅ / the (эгер конкреттүү болсо) 2) a 3) the 4) some / ∅ (саналбаган, жалпы) 5) the (эгер бөлмөдөгү белгилүү жыйнак жөнүндө) же ∅ (жалпы нерсе тууралуу айтуу сейрек контекстте).