Октук симметрия. Борбордук симметрия.

---

Октук симметрия жана борбордук симметрия

Бул эки симметрия түрү — кыймылдын (фигуранын формасын жана өлчөмүн сактаган өзгөртүүнүн) негизги түрлөрү.

1. Борбордук симметрия

Борбордук симметрия — бул тегиздиктеги бардык чекиттерди бир борборго карата күзгүдөй чагылдыруу. Симметриянын борбору — бул белгилүү бир чекит.

• Аныктама: $A$ чекити $O$ борборуна карата $A'$ чекитине симметриялуу деп аталат, эгер $O$ чекити $AA'$ кесиндисинин ортосу болсо.
• Касиеттери:
  • Борбордук симметрияда борбор өзгөрүүсүз калат.
  • Фигуранын бардык чекиттерин борбор аркылуу өткөн түз сызык боюнча тескери багытта бирдей аралыкка жылдыруу менен ишке ашат.
  • Координаттык тегиздикте $A(x, y)$ чекити координата башталышы $O(0, 0)$ борборуна карата симметриялуу түрдө $A'(-x, -y)$ чекитине өтөт.
• Симметриялуу фигуралар: Мисалы, параллелограмм, тик бурчтук, ромб, квадрат, айлана. Бул фигуралар өзүнүн диагоналдарынын кесилиш чекитине карата симметриялуу.

2. Октук симметрия

Октук симметрия — бул тегиздиктеги бардык чекиттерди бир окко (түз сызыкка) карата күзгүдөй чагылдыруу. Симметриянын огу — бул белгилүү бир түз сызык.

• Аныктама: $A$ чекити $m$ огуна карата $A'$ чекитине симметриялуу деп аталат, эгер $m$ түз сызыгы $AA'$ кесиндисине перпендикуляр болуп, аны ортосунан бөлсө.