Тери. Түзүлүшү, жылуулукту жөнгө салуу жана гигиенасы

1. Теринин түзүлүшү

Тери — адамдын эң чоң органы, дененин сырткы каптоочу тканы. Орточо чоң кишинин терисинин аянты 1,5–2 м², салмагы 3–5 кг.

Тери үч катмардан турат:

Эпидермиc (сырткы катмар)
- Негизинен көп катмарлуу жалпак эпителийден турат.
- Эң үстүңкү катмардагы клеткалар өлүп, мүйүз катмарын түзөт.
- Меланин пигменти териге түс берип, күн нурунан коргойт.
Дерма (ортонку катмар)
- Кан тамырлар, лимфа тамырлары, нервдер, тер бездери, май бездери жана түк фолликулдары бар.
- Ички сезүү рецепторлору ушул жерде жайгашкан.
Теринин астындагы май катмары (гиподерма)
- Май ткандарынан турат, энергия сактоо жана жылуулукту изоляциялоо функциясын аткарат.

Коргоочу — механикалык таасирлерден, микробдордон жана зыяндуу нурлардан сактайт.
Сезүүчү — тийүү, басым, ооруну кабыл алат.
Терморегуляция — тер чыгарып жана кан тамырларды кеңейтип/тартуу менен дене температурасын жөнгө салат.
Алмашуу — тери аркылуу суу, туздар жана айрым заттар бөлүнөт.
Синтездөөчү — күн нурунун таасиринен витамин D синтези жүрөт.

Теринин терморегуляциядагы ролу тер чыгаруучу бездер жана кан тамырлардын реакциясы аркылуу ишке ашат:

Ысык аба ырайында:
- Кан тамырлар кеңейет → көп жылуулук бөлүнөт.
- Тер чыгуу күчөйт → тер бууланып, дене муздайт.
Суукта:
- Кан тамырлар тартылат → жылуулуктун жоголушу азаят.
- Тер чыгуу азаят → жылуулук сакталат.
- Булчуңдардын титирөөсү жылуулук өндүрөт.

📌 Нормалдуу дене температурасы 36,5–37,0°C.

Тазалыкты сактоо: Тер бездеринин суюктугу жана май бездеринин бөлүнмөлөрү бактерияларга жагымдуу шарт түзөт, ошондуктан тери дайыма жуулуп турушу керек.
Кийим тандоо: Жыл мезгилине жана температурага ылайык кийүү.
Тамактануу: Витаминдерге бай тамактар тери саламаттыгы үчүн маанилүү.
Күн нурунан сактануу: Ашыкча ультракызгылт нурлар терини күйгүзүп, рак коркунучун жогорулатат.
Жаракаттарды дароо тазалоо: Инфекциянын алдын алуу үчүн.